menu Steun ons
Voorlichting maandag 20 feb 2017

#3: Slachtoffer van mensenhandel en… dakloos?!


Blog #3: Slachtoffer van mensenhandel en… dakloos?!
April 2017

Deel 2: Een kleine impressie van de vraagstukken die voorbij komen op de CoMensha-helpdesk

In de vorige blog vertelden we jullie over het negentienjarige meisje dat haar maatschappelijk werker Ruud1 behoorlijk wat zorgen gaf. Zij werkt zonder contract, heeft geen vaste woon- of verblijfplaats, en woont bij een ‘vriend’ in die haar mishandelt en het door haar verdiende geld afneemt. Ook blijft het onduidelijk wat voor soort werk ze doet. Eerst heeft ze het over webcamwerk, dan zegt ze modellenklussen te doen. Ruud zoekt weer contact met ons, en vraagt ons om mee te zoeken naar een goede opvangplek, waar het meisje tot rust kan komen en met haar problemen aan de slag kan. Voor Ruud was het lastig haar vertrouwen te winnen, hij kwam er maar niet achter hoe het nu écht met haar ging. Na een lange reeks gesprekken –gelukkig bleef ze wel terugkomen – werd stukje bij beetje duidelijk wat ze in haar korte leven allemaal al had meegemaakt.

Foute jongens
Jessica blijkt al een lange geschiedenis in de hulpverlening te hebben. De laatste jaren ging zij van opvang naar opvang. Steeds weer kwam ze in contact met foute jongens. In het verleden werd ze zelfs meerdere malen tot prostitutie gedwongen. Door haar pooiers kwam ze in aanraking met drugs. Ze maakten haar afhankelijk van cocaïne, zodat ze de vijf seksdates per dag kon volhouden.

“Wacht even, dat gaat wel heel snel!” denk je nu misschien. Hoe kom je in hemelsnaam in zo’n heftige situatie terecht? Zonder te verzanden in een lange casusbespreking, willen we je een beeld geven van de complexiteit en gelaagdheid van zo’n verhaal. Jessica krijgt het label ‘slachtoffer van mensenhandel’, maar er gaat iets veel groters achter schuil. De vraag is, is haar slachtofferschap een gevolg van de onderliggende problemen, of zijn de problemen te wijten aan de foute jongens? Vaak zijn beide stellingen waar.

Kwetsbaar

En er is nog meer aan de hand. Vanwege haar licht verstandelijke beperking (lvb) is Jessica extra kwetsbaar. Ze overziet de gevolgen van haar daden niet goed, en in haar verlangen naar aandacht en interesse van jongens en mannen gaat ze makkelijk mee in wat zij haar voorstellen. Onder invloed van die foute jongens loopt ze vaak weg uit de opvang en zoekt daarmee het gevaar zelf weer op. Vanwege dit gedrag, én vanwege haar cocaïneverslaving die steeds erger wordt, wordt het moeilijker om een goede plek voor Jessica te vinden.

Regels
Veel opvanginstellingen hebben de regel dat een cliënt minstens een aantal nachten per week aanwezig moet zijn, anders staat een bed te lang leeg. Dit bed staat alweer te wachten op de volgende cliënt van de wachtlijst. Jessica haalt dit aantal nachten steeds vaker niet, en ook bij haar afspraken met de begeleiding komt ze zelden opdagen. Vervolgens wordt ze weer uit de opvang gezet. Jessica’s vertrouwen in de hulpverlening loopt onderhand flinke schade op. Inmiddels is ze op verschillende plekken in Nederland niet veilig, het netwerk van haar mensenhandelaren is groot. Zo neemt het aantal geschikte opties drastisch af.

Uit het zicht
Als we eindelijk een plek vinden, is het in de maatschappelijke opvang. Dit is een gemengde opvang, waar (dakloze) mannen en vrouwen samenwonen. Voor Jessica is dit niet wenselijk, gezien haar kwetsbaarheid in de omgang met mannen. Het lange wachten op een plek doet Jessica geen goed. Ze zegt haar afspraken met Ruud steeds vaker af, tot hij langzamerhand het contact met haar kwijtraakt. Uiteindelijk is Jessica niet meer bereikbaar…

Project over Nederlandse slachtoffers
Er zijn veel meisjes zoals Jessica2. Zij zijn slachtoffer geworden van mensenhandel en hebben goede opvang en hulpverlening nodig. Omdat wij merken dat opvang vinden voor deze groep erg lastig is, ging CoMensha begin 2017 van start met het project ‘Nederlandse slachtoffers van mensenhandel met multi-problematiek’.

Binnen dit project willen we onder andere de problematiek van de slachtoffers in kaart brengen en onderzoeken wat er op dit moment al aan hulp- en zorgverlening wordt georganiseerd. Ook kijken we naar de kansen en knelpunten binnen dit aanbod. Het doel van CoMensha is om vanuit het huidige aanbod het noodzakelijke draagvlak te realiseren voor het creëren van toegankelijke, passende hulpverlening en zorg voor deze groep slachtoffers.

Zelf lopen we er op de CoMensha-helpdesk vaak tegenaan dat (mogelijke) slachtoffers, met bijvoorbeeld een drugsverslaving of een verstandelijke beperking, moeilijk in de opvang te plaatsen zijn. Door de lange wachtlijsten, het onvermogen om een veilige plek te bieden en de uiteenlopende contra-indicaties (zoals verslaving, beperking, automutilatie en suïcidaliteit, en ook de regiobinding), duurt het soms wel weken tot maanden voor we een geschikte plek vinden. Terwijl juíst deze groep slachtoffers gespecialiseerde opvang en zorg nodig heeft.

Lees in een van onze volgende blogs meer over het project!


1Namen zijn verzonnen en verwijzen niet naar bestaande personen. Beschreven casussen berusten op waargebeurde dossiers, maar zijn geen feitelijke weergave van de werkelijkheid.
2In onze cijfers over de eerste helft van 2016 zie je dat de meeste (mogelijke) slachtoffers de Nederlandse nationaliteit hadden. In het kader van privacy mogen wij niet registreren op ‘kenmerken’ als lvb en verslaving.




Blog #2: Een kijkje in de keuken van CoMensha
Februari 2017

Deel 1: Een kleine impressie van een dag op de CoMensha-helpdesk

Het is tien over negen ’s ochtends en de telefoon gaat. Eén van de twee medewerkers op de helpdesk neemt op. Pen en papier bij de hand, de computer aan. “Goedemorgen, je spreekt met Hanneke de Jong van Team Mensenhandel en Mensensmokkel (TMM), politie Limburg1. We zitten hier bij een jonge vrouw van 19 jaar, Nederlandse nationaliteit. Er zijn duidelijke van signalen van mensenhandel. Mevrouw is niet veilig in Venlo en omgeving. Ze is erg emotioneel door wat ze heeft meegemaakt, en heel bang voor de verdachte die naar haar op zoek is. Willen jullie naar veilige opvang buiten Limburg gaan zoeken?”

Na doorgevraagd te hebben naar het verhaal, de veiligheid en bijzonderheden (zoals een eventuele zwangerschap, verslaving en/of psychische problemen), bespreken we deze casus en dan begint het rondbellen. Waar is er een veilige en passende plek voor dit meisje? Eerst maken we een nieuw dossier aan in het cliëntvolgsysteem. Hier leggen we de informatie die we tot zover hebben verkregen in vast.

Advies voor een bezorgde burger
Tussendoor lezen we de nieuw binnengekomen mails. Naast bijvoorbeeld aanmeldformulieren van Politie en cliëntenlijsten van opvanginstellingen, krijgen we ook regelmatig berichten van bezorgde burgers. Zo schrijft een maatschappelijk werker uit Rotterdam ons over het jonge meisje dat hij begeleidt. Ze heeft geen vaste woon- of verblijfplaats, werkt al jaren zonder arbeidscontract. Eerst zei ze via een vriendin aan webcamwerk te zijn gekomen, maar later veranderde ze haar verhaal en zei ze modellenwerk te doen. Waar en voor wie ze precies werkt, kan ze niet vertellen. Het geld dat ze verdient moet ze grotendeels afstaan aan een vriend bij wie ze woont. Hij dreigt haar op straat te zetten en haar bij de politie aan te zullen geven. Ook is deze ‘vriend’ fysiek gewelddadig. Wat kunnen wij adviseren?

Gespecialiseerde opvang
Nu eerst terug naar het opvangverzoek. Er is haast bij, het meisje moet zo snel mogelijk naar een veilige omgeving worden gebracht. We denken aan een COSM. Deze categorale opvang voor slachtoffers mensenhandel is alleen bedoeld voor niet-Nederlandse slachtoffers in de bedenktijd van de B8.3 regeling2. Maar nu er sprake is van een direct veiligheidsrisico gaan we proberen of de opvang een uitzondering kan maken. De reguliere noodbedden en vrouwenopvanginstellingen zitten momenteel allemaal vol. Gelukkig is er plek in de COSM en mag ze komen. We schakelen DV&O in (vervoersdienst van het ministerie van V&J), zij zullen het meisje naar de opvang brengen. Vervolgens brengen we de opvang op de hoogte, zij gaan vast voorbereidingen treffen voor de aankomst. De twee COSM’s voor vrouwelijke slachtoffers bieden gespecialiseerde hulpverlening en opvang. Bewoners volgen een dagprogramma en krijgen een persoonlijk begeleider. Zowel op psychologisch als op juridisch gebied wordt passende ondersteuning ingeschakeld. We kunnen er op vertrouwen dat het jonge meisje hier goed terecht komt.

Gevarieerde verzoeken
De telefoon blijft rinkelen. We spreken een advocaat over de juridische regeling voor buitenlandse slachtoffers; de B8.3 regeling, en het hieraan gekoppelde recht op opvang en hulpverlening. We leggen aan een COA-medewerker uit dat wij zelf geen opvanginstelling zijn, maar dat wij een coördinerende functie hebben en dat bijvoorbeeld de plaatsing in de COSM’s via ons gaat. Ook de mails blijven binnendruppelen. We registreren verschillende aanmeldformulieren. Ook checken we cliëntlijsten van de opvanginstellingen: staan alle mogelijke slachtoffers al in ons systeem? Een verzoek om cijfermateriaal van een journalist mailen we door naar onze twee collega’s die de rapportages maken en zo aard en omvang van mensenhandel in beeld brengen.

In gesprek blijven
De maatschappelijk werker uit Rotterdam adviseren we om met zijn cliënte in gesprek te gaan. Ziet zij het zitten om met de politie te praten over wat ze meemaakt? Ze is bang , maar mogelijk helpt het haar als ze weet dat er een speciaal team is dat dit soort meldingen onderzoekt. Dit team is erin getraind om met slachtoffers te spreken, hun verhaal aan te horen en informatie te geven over de mogelijke vervolgstappen. Om de stap naar de politie wat kleiner te maken stellen we voor om de hulpverlener en het meisje, als zij dit zelf wil, in contact te brengen met de zorgcoördinator mensenhandel in de regio. Deze gaat in gesprek met het meisje, stelt haar gerust, en kijkt samen met haar en de hulpverlener waar behoefte aan is. Ook kan ze eventueel ondersteunen in het contact met de politie.

Aan het eind van de dag maken we een overdracht voor de collega’s van de volgende dag. Zij zullen checken of het Nederlandse meisje van 19 goed is aangekomen in de COSM. Ook zijn we benieuwd naar het meisje uit Rotterdam: zou ze al meer durven vertellen aan haar hulpverlener?

Lees in de volgende blog meer over Nederlandse slachtoffers van mensenhandel met multi-problematiek.

1 Namen zijn verzonnen en verwijzen niet naar bestaande personen. Beschreven casussen berusten op waargebeurde dossiers, maar zijn geen feitelijke weergave van de werkelijkheid
2 Lees in een van onze volgende blogs meer over de B8.3 regeling en de rechten van slachtoffers van mensenhandel in Nederland





Blog #1: Mensenhandel, wat is dat eigenlijk?
December 2016

Vandaag is het 10 december, dag van de mensenrechten. Een mooie gelegenheid om mensenhandel aan de kaak te stellen. In ons werk zien wij bijna dagelijks dat er fundamentele mensenrechten worden geschonden. Wat betekenen mensenrechten voor jou? Ben jij je bewust van de rechten die je hebt? Kun je je voorstellen dat jouw mensenrechten met voeten getreden worden? Zoals je recht op vrijheid, je recht om niet in slavernij te worden gehouden, je recht om niet onderworpen te worden aan wrede en onmenselijke behandeling? Je recht om je vrijelijk te kunnen verplaatsen en om niet van je eigendom te worden beroofd? Je recht op vrije keuze van beroep en je recht op rust en vrije tijd? Voor een slachtoffer van mensenhandel in Nederland is dit de dagelijkse praktijk.

Hoe word je slachtoffer?
Mensenhandel, handel in mensen. Het klinkt toch nog wat abstract. Hoe zie je dat voor je? Graag nemen we je mee op gedachte-experiment. Stel je eens voor: je bent een jonge vrouw en straalverliefd, maar je vriend blijkt niet zo leuk als je dacht. Hij dwingt je langzaam maar zeker de prostitutie in. Je dacht dat hij echt om je gaf, maar nu merk je dat je voor hem alleen een makkelijke manier bent om snel en veel geld te verdienen. Je ‘vriend’ gebruikt geweld, zichtbaar en onzichtbaar. Je bent bang, kunt geen kant op. Je ziet geen mogelijkheid om aan hem en aan het werk te ontsnappen. Je bent een slachtoffer van mensenhandel geworden. Ander voorbeeld. Je woont in een klein dorpje in Bulgarije. Werk is hier amper te vinden. Je ouders vragen je of jij, als oudste zoon, in West-Europa wil gaan werken om geld te verdienen voor het gezin. Via-via kom je in contact met iemand die je aan een baantje in de Nederlandse tuinbouwsector kan helpen. Je betaalt hem geld voor de bemiddeling. Eenmaal in Nederland maak je werkdagen van 12 uur, en ‘woon’ je met 8 anderen in een vieze, veel te kleine kamer. Geld? Dat zie je amper terug. Ook dit is mensenhandel. Het kind van 7 dat wordt gedwongen om te gaan stelen op een markt, is slachtoffer van mensenhandel. De jongeman uit Pakistan die gedwongen een nier afstaat, zodat deze in Nederland voor duizenden euro’s verkocht kan worden, is eveneens slachtoffer van mensenhandel. Mensenhandel houdt, kort gezegd, in dat jij door een ander wordt uitgebuit zodat die ander daar voordeel bij heeft. Iemand profiteert van jou, neemt jouw inkomsten af. Je (werk)omstandigheden zijn mensonterend. Die ander bedient zich vaak van dwangmiddelen als (seksueel)geweld, misleiding, bedreiging en chantage.

Mensenhandel, en daarmee ook de schending van diverse mensenrechten, is dichtbij. Ook in jouw omgeving. Maar mensenhandel is lang niet altijd zichtbaar. Slachtoffers van mensenhandel kunnen zowel man als vrouw, jongen of meisje zijn en komen uit alle windstreken en uit alle lagen van de bevolking. Mensenhandel vindt plaats onder je ogen, vaak zonder dat je je ervan bewust bent. We vinden het daarom belangrijk dat meer mensen zich bewust worden van het bestaan en de uitingsvormen van mensenhandel. Lees binnenkort onze volgende blog.

Bekijk ook onze fototentoonstelling van 30 portretten van slachtoffers mensenhandel, de speciale fotokrant en lees het Mensenhandel Magazine.




Blog #0: Even voorstellen…
December 2016

Welkom op de eerste blog van CoMensha, coördinatiecentrum tegen mensenhandel!

Team CoMensha
Met 20 bevlogen mensen werken we bij CoMensha aan het in kaart brengen van mensenhandel in Nederland, het registreren van (mogelijke) slachtoffers, het coördineren van de eerste opvang van en hulpverlening aan deze slachtoffers én het informeren en adviseren van ketenpartners en bezorgde burgers. Ook geven we voorlichting en training en vormen we door onze unieke positie in de ketenaanpak mensenhandel een linking pin in de ketensamenwerking. We verbinden opsporing en zorg met elkaar en we koppelen regionale aan landelijke netwerken en omgekeerd. Dit doen we in opdracht van het ministerie van Veiligheid en Justitie, o.a. ten behoeve van het mandaat van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen.

We hebben 4 consulenten die de helpdesk bemannen. Hier komen aanmeldingen en vragen binnen van diverse ketenpartners (opvang, hulpverlening, politie, Marechaussee, Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid, advocaten e.v.a.) per mail en telefoon. De consulenten worden bijgestaan door 6 adviseurs, die al jaren in het veld werkzaam zijn en een grote schat aan kennis en ervaring met zich meebrengen. Zij onderhouden contacten met ketenpartners in het hele land, verzorgen rapportages en geven voorlichting over mensenhandel. Verder bestaat ons team uit een beleidsadviseur, een fondsenwerver, een ervaringsdeskundige die een lotgenotenproject opzet, een functioneel beheerder, een financial controller, een programma-manager, een directiesecretaresse en een directeur-bestuurder. Én met enige regelmaat hebben we vrijwilligers en stagiaires.

De blog - wat gaan we doen?
Eén keer in de maand biedt CoMensha door middel van de blog een inkijkje in de organisatie en het werkveld eromheen. De reden? Wij merken in onze omgeving dat weinig mensen weten wat mensenhandel precies inhoudt. Via een toegankelijke, informele blog hopen we een grote groep van (jong)volwassenen te bereiken. Jij bent immers iemand die midden in de samenleving staat, je bent maatschappelijk bewust en betrokken, studerend en/of werkend, met een druk sociaal leven. Je wilt vast meer weten over de zware vorm van criminaliteit die mensenhandel is, en die ook in Nederland voorkomt. Het grootste deel van de slachtoffers die bij ons geregistreerd worden heeft zelfs de Nederlandse nationaliteit.

Lees jij de komende maanden met ons mee? Scroll omhoog om onze blogs te lezen.